16 listopada 2018r. Imieniny: Edmunda, Marii, Gertrudy
Gospodarz strony: Andrzej Dobrowolski     
 
 
 
 
   Starsze teksty
 
Wyjątkowe miejsca - Język wzorców, fr. 9.

http://www.czasgarwolina.plPrzedstawiamy kolejny fragment Języka wzorców, tym razem akcentujący konieczność ochrony wyjątkowo ważnych miejsc natury i kultury. 

Chodzi o ochronę ich istnienia i ekspozycji w przestrzeni, tak, by oddziaływały swym charakterem na otoczenie.  

Uwadze projektantów polecam dygresję na temat odkrywania piękna ciała kobiety, jaka pada pod koniec tekstu. 

Andrzej Dobrowolski





 

                                                        Wyjątkowe miejsca

 

            ...w każdym regionie, w każdym mieście i doprawdy w każdym sąsiedz­twie są wyjątkowe miejsca, które symbolizują ten teren i korzenie ludzi go zamieszkujących. Mogą to być zarówno zakątki pięknej przyrody, jak i śla­dy historyczne minionych wieków. Niezależnie od formy są to miejsca nie­zbędne. 

             Ludzie nie będą w stanie zachować swoich duchowych korzeni i związków z przeszłością, jeżeli świat fizyczny, w którym żyją, nie będzie również podtrzymywał tych relacji. 

         Nieoficjalne badania przeprowadzone w naszych społecznościach do­prowadziły nas do przekonania, że ludzie w zaskakującym stopniu są zgod­ni co do miejsc, które symbolizują ich związki z ziemią i przeszłością. Inny­mi słowy, wydaje się, że święte miejsca na danym terenie istnieją jako wspólna, obiektywna rzeczywistość. 

          Jeżeli to prawda, niezbędne jest, aby te specyficzne miejsca były chronio­ne, a ich znaczenie nieustannie podkreślane. Niszczenie miejsc, które w sze­rokim rozumieniu stały się częścią wspólnej świadomości, musi nieuchron­nie powodować otwarte rany w ciele społeczności. 

          Tradycyjne społeczeństwa zawsze doceniały wagę takich miejsc. Góry są postrzegane jako miejsca specjalnych pielgrzymek; rzeki i mosty uznawane są za święte; budynek, drzewo, kamień czy skała nabierają szczególnej mo­cy, dzięki której ludzie mogą się łączyć ze swoją przeszłością. 

          Jednak nowoczesne społeczeństwa często ignorują psychologiczne zna­czenie takich miejsc. Są one równane z ziemią, zagospodarowywane, prze­kształcane z powodów politycznych i ekonomicznych. Nie zwraca się przy tym uwagi na proste, ale fundamentalne emocje, jakie wyzwalają te miejsca. Czasem są one po prostu ignorowane. 

          Proponujemy następujące dwa kroki: 

          Na wyznaczonym obszarze geograficznym dowolnej wielkości prze­prowadź badania, pytając jak największą liczbę osób o to, które miejsca i za­kątki sprawiają, że czują oni najsilniejszy związek z daną okolicą, które miejsca przekazują najwięcej wartości związanych z przeszłością, a które -ucieleśniają ich relacje z ziemią. Następnie zrób wszystko, by wskazywane miejsca były aktywnie chronione. 

          Gdy takie miejsca zostaną już wybrane i są objęte ochroną, oznacz je w sposób, który wzmocni ich publiczne znaczenie. Sądzimy, że najlepszą metodą jest stworzenie układu obszarów, przez które człowiek musi przejść, gdy się zbliża do tego miejsca. Jest to zasada „zagnieżdżonych zawierają­cych się w sobie obszarów", omówiona szczegółowo we wzorcu święta ziemia (66). 

http://www.czasgarwolina.pl            Ogród, do którego możemy dotrzeć tylko przez otaczające go inne ogro­dy, zachowuje swoją tajemniczość. Świątynia, do której jedyne wejście pro­wadzi przez kilka dziedzińców, może zająć szczególne miejsce w sercu czło­wieka. Wspaniałość górskiego szczytu rośnie w miarę pokonywania trudności wspinaczki w górne partie dolin, z których można go oglądać. Kobieta wydaje się tym piękniejsza, im wolniej odkrywamy uroki jej ciała. Urok brzegu rzeki - jej silny prąd, szczury wodne, małe rybki, dzikie kwia­ty- zostaje naruszony przez pozbawiony stopniowania dostęp. Nawet eko­logia nie może stawić czoła zbyt bezpośredniemu zbliżeniu - rzeczy istotne są wówczas skazane na pożarcie. 

            Właśnie dlatego wokół miejsc świętych musimy tworzyć sekwencje przestrzeni, które stopniowo potęgują napięcie i zbiegają się w świętym środku. Jądro tych przestrzeni - to święte miejsce - staje się rodzajem we­wnętrznego sanktuarium. Jeżeli takie miejsce jest bardzo rozległe, jak na przykład góra, to punkty widokowe, z których można je zobaczyć, należy potraktować jako wyjątkowe i również do nich zastosować nasz wzorzec. Wewnętrzne sanktuarium, którego osiągnięcie wymaga pokonania wielu etapów, nie jest wtedy jedynie samą górą, ale na przykład ogrodem, z któ­rego roztacza się szczególnie piękny widok na szczyt. 

            Dlatego [urbanisto]:

            Niezależnie od tego, jakiej wielkości są święte miejsca, czy znajdują się w centrum miasta, w sąsiedztwie czy też na odle­głych terenach wiejskich, wydaj rozporządzenia, które zapewnią pełną ochronę takich miejsc. W ten sposób nasze korzenie, zwią­zane z otaczającym nas środowiskiem, nie zostaną naruszone.

                                                                                            Christopher Alexander

 

Ilustracja – Tadeusz Siara, Haiku (List z Japonii IV) – www.galeriagrafikiiplakatu.pl

 

 


.